NADİDE HAYAT

31.12.2015

NADİDE HAYAT (Çağan Irmak/2014)

Çağan Irmak her sene ona ilişkin düşüncemi pekiştiriyor: Çağan Irmak sinemamızın en üretken yönetmenlerinden biri. 2004 yılında yönettiği Mustafa Hakkında Her Şey’den bu yana ortalama her sene bir uzun metraj film çeken bir yönetmen Çağan Irmak. Bu sene de karşımıza Nadide Hayat’la çıkıyor yönetmen. Üstelik filmin senaryo ekibinde de yer alıyor. Gelin önce filmin konusuna şöyle bir değinelim, sonra diğer detaylara bakalım.

Nadide 30 yıldan sonra eşini kaybedince kendini boşlukta hisseder ve hayata tutunma çabasına girer. Bu süreçte pek çok arayışa girer ama hiçbiri onu tatmin etmez ta ki gazetede okuduğu bir habere kadar. Nadide kendini yeniden okul sıralarında bulur. Tabii bu süreç o kadar da kolay olmaz. Nadide’nin pek çok şeyle mücadele etmesi gerekir... Şunu kabul edelim; gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında belli bir yaşın üstündeki temsilleri perdede pek göremiyoruz. Başka deyişle, sinemada perdeye yansımayı hak eden görüntü yalnızca gençlerin görüntüsü olabilirmiş gibi bir algı var. Sinema endüstrisi bu konuda erkek oyunculara karşı biraz daha insaflı ama kadın oyuncular için aynı şeyi söylemek zor. Örneğin, One Fine Day’de hoş bir çifti canlandıran Michelle Pfeiffer ile George Clooney’den Pfeiffer nerede şu an acaba? Clooney’i başrolde görmeye devam ediyoruz oysa. Bizim sinemamızda da seçilen konular çoğunluk gençler üzerinden ilerliyor. Merkezde orta yaşlı karakterlerin yer aldığı anlatılara neredeyse hiç denk gelmiyoruz.  İşte bu anlamda Nadide Hayat hakikaten dikkate değer bir film. Nadide’nin hayatına yeniden yön verme çabası, çocuklarına, çevresine karşı dimdik duruşu, onlarla mücadelesi ve yeniden aşkla karşılaşması filme hoş bir hava katmış. Zaten Çağan Irmak filmlerine baktığınızda her koşulda izleyicisini yakalayacak bir nokta barındırdığını görürsünüz. Bir biçimde izleyicinin duygularına dokunmayı biliyor Çağan Irmak.

Filmin mekanı Ege. Hal böyle olunca güzel görüntüler filme eşlik ediyor. Üstelik dalgıçlık gibi işlere de kalkışınca Nadide, kışın soğuk günlerine sıcak bir esinti getiriyor film.

Zaten çok başarılı bir oyuncu olan Demet Akbağ bu filmde de lokomotif görevi görüyor. Nadide’yi gerçekten yaşayan, özdeşleşmesi kolay bir karaktere dönüştürmüş. Yetkin Dikinciler de iyi bir oyuncu kuşkusuz ama Demet Akbağ’ın oyunculuğu yanında biraz suni kalıyor onun performansı. Filmde pek çok genç oyuncu da var. Sevil Akı, Efecan Şenolsun, Ümit Erlim bunların başında yer alıyor. Hepsi gelecek vaat eden oyuncular.

Çağan Irmak filminden söz ediyorsak müzik de önemli mevzulardan biridir. Hakikaten bu filminin soundtrakinde hoş şarkılar kulağımıza çalınıyor.

Sözü çok uzatmaya gerek yok. Yine karşımızda bize kendimizi iyi hissettiren, hoş duygularla salondan ayrılmamıza yardım eden bir Çağan Irmak filmi var. İyi oyuncular, iyi müzik, iyi görüntülerle ortaya çıkarılmış temiz bir iş. Bir baş yapıt mı? Değil ama hoş vakit geçirmek için ideal. Zorlu bir yılı geride bırakırken, yeni yıla neşeyle başlamak için iyi bir seçim olabilir.

SAKİN BATI / SLOW WEST

10.12.2015

SAKİN BATI / SLOW WEST (Yön. John MacLean / 2015)

Kış dönemi vizyona giren filmler açısından biraz daha şanslı oluyoruz. Seçenekler arttığı gibi, beklenen seri filmlerin yeni bölümleri de salonlarda yer buluyor. Düğün Dernek 2, Açlık Oyunları Alaycı Kuş Bölüm 2 müdavimlerin bekleyip salonları doldurduğu filmler. Star Wars içinse bilet satışı yapılıyor bir süredir. Sinemalarda böyle bir hareketlilik sürüp giderken ben yine kıyıda köşede kalmış alternatiflerin peşine düştüm ve şehrimizde tek salonda oynamakta olan Sakin Batı’yı izledim sizler için. Sakin Batı yönetmen John MacLean’in ilk uzun metrajlı filmi ve bu filmle Sundance Film Festivalinden Jüri Büyük Ödülünü alarak döndü. Yani karşımızda yeni ve fakat gelecek vaat eden bir yönetmen var. Filmin senaryo yazarı da yine John MacLean. Gelin önce filmin konusuna değinelim, ardından da diğer detaylar üzerinde durmaya çalışalım.

Jay Cavendish İskoçya’dan Amerika Birleşik Devletlerine, aşık olduğu Rose’u bulmak üzere gelmiştir. Batı ödül avcılarıyla doludur. Amerikan yerlilerine soykırım uygulanmaktadır. Hayatta kalmak neredeyse mucizedir. Genç ve naif delikanlı Jay için bu yolculuk göründüğünden çok daha zor ve tehlikelidir. Ama o, aşk ateşiyle elinde kılavuz kitabı ve pusulasıyla yoluna devam eder, ta ki ödül avcılarının başına silah dayadığı güne kadar. Ona yardım eden Silas da aslında bunu para karşılığı yapar ve onu aşık olup peşine düştüğü Rose’a götürme konusunda gönüllü olur. Ama sonradan anlaşılır ki Rose ve babasının başına 2000 dolar ödül konmuştur ve Silas da ödül avcılarından biridir. Acaba tüm bu zorluklara karşın Jay Rose’a kavuşabilecek midir? Sakin Batı adını fazlasıyla hak eden bir film. Filmde ödül avcıları, Kızılderililer, patlayan silahlar, soygunlar var ama bunların hiçbiri filmi alışageldiğimiz bir Western yapmıyor. Örneğin, Kızılderililerin öldürülmelerine, bu katliamlarla bir kültür yok olacak diye adeta ağıt yakan, bununla ilgili detaylı bir kitap yazan dolandırıcı Werner gibi bir karakter başka bir Western filminde karşımıza çıkamazdı sanırım. Filmin içinde bu ve buna benzer pek çok şaşırtıcı ve beklenmedik olay ve kişi var. Hal böyle olunca, film ağır da ilerlese olacakları merakla izliyorsunuz.

Filmin kurgusu oldukça iyi tasarlanmış. Kabul edelim, sırf aşk için İskoçya’dan kalkıp gelip Amerika Birleşik Devletlerinin vahşi topraklarında yalnız başına seyahat eden Jay’e bu motivasyonu veren aşkı ve Rose ve babasının başına neden 2000 dolar ödül konduğunu merak ediyorsunuz. Filmde yerli yerinde konulan flash backler Jay’in niçin vahşi batıda olduğunu anlamamıza yardım ediyor.

Filmin bütününe yayılmış gösterişten uzak bir özen var. Örneğin İskoçya’da geçen sahnelerde renkler ve aydınlatma sayesinde o soğuk iklimi iliklerimize kadar hissederken, Amerika’da batının o kavurucu çöl iklimini duyumsuyoruz. Kostümler ve dekorlar yalın ve özenli olma özelliğine sadık kalıyor.

Sakin Batı’nın kadrosu çok kalabalık sayılmaz. Film ağırlıklı olarak Jay ve Silas üzerinde ilerliyor. Özellikle ikinci yarıda kadro ve aksiyon artıyor ama yine de aksiyon bizim bilip anladığımız tarzda değil. Dolayısıyla, filmin tür olarak Western’e bambaşka bir yorum getirdiğini söylemeliyim.

Filmdeki oyunculuklara gelirsek... Aynı zamanda filmin yapımcısı da olan Michael Fassbender’ı Silas rolünde izliyoruz. Bana kalırsa Western’e yakışan, dozunda bir sertliği ve yumuşaklığı harmanlayarak karaktere can vermiş Fassbender. Jay rolünde izlediğimiz Kodi Smit McPhee de başarılı bir iş çıkarmış. Filmin bütününde irili ufaklı rollere çıkan tüm oyuncuların aslında aynı özenle seçilmiş ve yönetilmiş olduğunu hissediyorsunuz. Örneğin, oldukça kısa bir rolü olan ve Werner’i canlandıran Andrew Robert bence harika bir performans sergiliyordu.

Kısaca, eğer Western türünü seviyorsanız ve yeniliklere açıksanız, şehrimizde tek salonda ve tek seans oynayan Sakin Batı’yı kaçırmayın derim.

SARMAŞIK

10.12.2015

SARMAŞIK  (Yön. Tolga Karaçelik / 2015)

Sinemamız 90’ların ortasından bu yana bir hareketlilik içinde. Nuri Bilge Ceylan, Zeki Demirkubuz, Derviş Zaim, Yeşim Ustaoğlu, Reha Erdem, Semih Kaplanoğlu, Handan İpekçi, Pelin Esmer gibi bizi yurtiçinde ve dışında gururlandıran pek çok yönetmenimiz var şu anda. Bu saydığım isimler 90’lardan sonra sinemamıza ivme katan yönetmenler ama yalnızca onlardan söz etmek haksızlık olur. Arkadan gelen ve özgün çalışmalarla sinemamıza yeni soluk getiren genç yönetmenlerimiz de var. İşte onlardan biri de 2010’da ilk uzun metrajlı filmi Gişe Memuru ile güzel bir çıkış yakalamış olan Tolga Karaçelik.  Gişe Memuru hem seçtiği iş kolu nedeniyle, hem de yaratılmış derinlikli karakterleriyle hem de sinematografik başarısıyla göz doldurmuştu.  Beş yıllık bir aradan sonra Tolga Karaçelik bu kez Sarmaşık’la vizyonda. Sarmaşık bugüne dek 18 festivalde gösterildi. Festival takipçileri filmi daha önce izlemiş olabilir ama vizyona girişi 4 Aralık ve şehrimizde de bir salonda oynamakta. Bu arada film yurtiçinde ve yurtdışında pek çok ödülü kucakladı. Son olarak 52. Uluslararası Antalya Film Festivalinden En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Senaryo ve En İyi Erkek Oyuncu ödülleriyle döndü. Dolayısıyla, bu yanıyla da hayli ilgi çekici bir yapım var karşımızda. Filmin konusu kısaca şöyle:

Birbirini hiç tanımayan Cenk, Alper ve Kürt hayatlarında işler yolunda gitmediği için adeta kaçarcasına, bir yük gemisine tayfa olarak katılmaya karar verirler. Ne var ki, çalışmaya başladıkları geminin sahibi iflas eder ve gemi Mısır açıklarında bağlanır. Genel kurallar gereği kaptanın yanı sıra, bir usta gemici, bir aşçı ve bir kaç gerekli çalışan gemide kalmalıdır. Kısa sürede meselenin çözüleceğine inanan Cenk, Alper, Kürt, Nadir ve İsmail gemide kalmaya gönüllü olurlar. Üstelik gemi satışa çıktığında ilk ödeme alacak olan onlardır. Fakat işler onların planladığı gibi ilerlemez ve kendilerine rahat gelir getireceğini düşündükleri bu süreç onlara adeta bir hapis hayatı yaşatmaya başlar... Biliyorsunuz, ben bazen bazı filmler için testosteron kokan film tanımını yapıyorum. Tolga Karaçelik’in bu son filmi Sarmaşık da tam anlamıyla bu nitelemeye uyuyor. Gemiler, tıpkı asker kampları, cezaevleri, kıraathaneler gibi tek cinsin kendini var ettiği homo sosyal ortamlar.

Gemide kadının olmasının uğursuzluk getirmesi gibi hurafelerin ötesinde gerçekten iş kolu olarak gemicilik hep erkeklerin alanında olmuştur. Dolayısıyla zaten filmin geçtiği ortam beraberinde bir erkek filmi özelliğini de getiriyor. Filmin sertliği bana Serdar Akar’ın çıkış filmleri Gemide ve Laleli’de Bir Azize’yi hatırlattı. Filmin kadrosu kalabalık değil. Özellikle gemi bağlandıktan sonra gemide yalnızca 6 kişi kalıyor ve her biri diğerinin cehennemi olmaya başlıyor. Oyuncu sayısı az ve mekan da tek olunca karakterlerin derinlikleri filmde ayrıca önem kazanıyor ki bana kalırsa bu başarıyla yerine getirilmiş. Karakterlerin uzun süre gemide mahsur kalmaları doğal olarak bir kapana kıstırılmışlık duygusunu zorunlu kılıyor. Sarmaşık’ta bu da çok başarılı biçimde yaratılmış.

Filmin genel yapısına baktığımızda oyunculuk büyük önem içeriyor. Kişisel olarak tüm oyuncuları çok başarılı buldum. Ancak bana göre filmin lokomotifleri Cenk’i canlandıran ve Antalya’dan en iyi erkek oyuncu ödülüyle dönen Nadir Sarıbacak ve Alper’i canlandıran Özgür Emre Yıldırım. Hatta bana göre Özgür Emre Yıldırım çok daha başarılı bir performans sergiliyor. Gemi kaptanını canlandıran, deneyimli oyuncu Osman Alkaş, naif, hassas Nadir rolünde Hakan Karsak ve içe kapanık, patlamaya hazır İsmail rolünde Kadir Çermik göz dolduruyor. Kürt rolünde izlediğimiz Seyithan Özdemir belki oyuncu olarak iz bırakmıyor ama karakteristik yüz hatları ve fiziksel heybetiyle filmde tam da gereken etkiyi yaratıyor.

Filmin sinematografisi de oldukça başarılı. Geminin insan boyutlarıyla kıyaslandığında anormal denebilecek büyüklüğü estetik olarak çok iyi değerlendirilmiş bazı sahnelerde. Bu aşamada deneyimli görüntü yönetmeni Gökhan Tiryaki’yi de tebrik etmek gerek.

Kısaca Tolga Karaçelik imzalı Sarmaşık hayli sarsıcı ve etkileyici bir film. Kaçırılmaması gerektiğini düşünüyorum.

HAYATIN KIYISINDA / BY THE SEA

04.12. 2015

HAYATIN KIYISINDA / BY THE SEA  (Yön. Angelina Jolie Pitt/ 2015)

Yeri geldikçe yineliyorum; bir filme giderken çoğunlukla afişine, oyuncularına, biraz daha sinemayla ilgiliysek yönetmenine bakarak seçimimizi yapıyoruz. Sinema dünyasında öyle oyuncular var ki adları bile bir filmi cazip kılmaya yetiyor. Hele bu oyuncular Hollywood’un rüya çiftlerinden biriyse ilgi neredeyse garanti oluyor. İşte salonlarda belki de Hollywood’un en popüler çifti olan Angelina Jolie Pitt ve Brad Pitt’in elbirliği ile ortaya çıkardıkları bir film var: Hayatın Kıyısında. Filmlerin isimlerini Türkçeleştirme konusunda dağıtım şirketlerimiz her zaman çok yaratıcı olmuştur. Filmin orijinal adı By The Sea yani çevirecek olursak Deniz Kenarında. Ama bu ismin yeterince ilgi çekeceğini düşünmüş olacaklar ki Fatih Akın’ın filmi Yaşamın Kıyısında’yı anımsatma pahasına Hayatın Kıyısında olarak vizyona sokmuşlar filmi. Angelina Jolie Pitt filmin hem senaryo yazarı, hem yönetmeni hem de başrol oyuncusu. Brad Pitt de hem yapımcısı hem de başrolünde. Gelin hep yaptığımız üzere filmin konusuna değinelim. Ardından da diğer detaylara bakalım.

İyi bir yazar olan Roland son kitabı ile ilgili ilham sıkıntısı yaşamaktadır. Bir taraftan Vanessa ile evlilikleri de kötü gitmektedir. Fransa’nın bir sahil kasabasına hem Roland’ın profesyonel sorununu çözmek için hem de evliliklerine yeni bir şans vermek için giderler. Ancak mekan değişikliği tek başına yeterli görünmemektedir. Depresif Vanessa bulunduğu ortamdan memnun değildir. Roland ise yazar ve eş olarak içine düştüğü açmazı içkiyle unutmaya çalışmaktadır. Olağanüstü güzellikteki kasabadaki bu bunaltıcı yaşam, Vanessa ve Roland’ın yan odalarına taşınan ve yeni evli çiftle birlikte farklı bir yöne doğru evrilir... Film bir dönem filmi sayılır. 1970’li yıllarda geçiyor. Hal böyle olunca giyim, kuşam, dekor, aksesuar önemli oluyor. Yapımcı Brad Pitt ve tabii filmin sanat yönetmenleri Tom Brown ve Charlo Dalli gayet başarılı bir iş çıkarmışlar. Özellikle Vanessa’nın kostümlerini döneme çok uygun ve özenli buldum. Otelin iç tasarımı, Roland’ın daktilosu, kullandıkları otomobil ve diğer tüm detaylar 70’li yılların izini taşıyor.

Öte yandan, seçilmiş olan kasaba da tek başına filmde önemli. Fransa’daki Marseille kasabasında geçen olaylar Malta’nın Gozo adasında çekilmiş. Gerçekten de harika bir coğrafyası var adanın ve filme çok hoş görüntüler vermiş. Elbette bu göz okşayan görüntülerde, görüntü yönetmeni Christian Berger’ın büyük katkısı var. Filmde kafe ve otelin dış kısımları limanı görecek şekilde inşa edilmiş. Dolayısıyla, bir kez daha filmde bir yapımcılık ve sanat yönetimi başarısı olduğunu söylemeliyim.

Hayatın Kıyısında, dediğim gibi bir çiftin kötü giden evliliğine odaklanıyor. Dingin sahil kasabasıyla çelişen bir gerginliği var çiftin. Filmin anlatısı da aksiyondan uzak. Ağır ilerliyor. Hal böyle olunca dramatik yapı önem kazanıyor. Yönetmen olarak Angelina Jolie Pitt giderek olgunlaşıyor ama bana kalırsa senaryo yazarı olarak biraz daha zaman ve çabaya ihtiyacı var. Röntgen gibi sinemanın özü olan bir şeyi, filmin öyküsüne yerleştirmek ama sinematografik olarak iyi işleyememek biraz talihsizlik olmuş. Öte yandan, filmin ana karakteri olan ve evliliklerinin gerginliğinin temel kaynağı olan Vanessa karakteri havada kalıyor. Vanessa’yı bu noktaya taşıyan nedenleri kavramakta güçlük çekiyoruz. Angelina Jolie Pitt oyuncu olarak kötü değil belki ama karakteri eksik. Öte yandan, Brad Pitt canlandırdığı Roland karakteriyle göz dolduruyor. Filmde genç çifti canlandıran Melanie Laurent ve Melvil Paupaud da oldukça iyiler. Özellikle Melanie Laurent biraz daha öne çıkıyor. Bilge Barmen Michel’i canlandıran Niels Arestrup bana kalırsa ekonomik ama çok başarılı bir performans sergiliyor.

Filmin müziklerinde de 70’li yılların soundunu yakalanmış. Ama bana göre, akılda kalacak, sahip olmayı istetecek bir soundtrack’i yok filmin.

Kısaca, Hayatın Kıyısında ağır ilerlemesine karşın en azından başarılı görüntü ve sanat yönetimi ile estetik olarak izleyicisini mutlu eden bir yapım. Kişisel olarak kendi evlilikleri için de terapi niteliğinde olduğunu düşündüğüm filmin, başrol oyuncuları Angelina Jolie ve Brad Pitt’in hayranıysanız, çifti bir arada izlemek sizi mutlu edebilir.